Bartók — Sonaty

Angela Tosheva (fortepian) i Krasimira Sultanova (skrzypce) wykonują dwie sonaty na skrzypce i fortepian Béli Bartóka w Dużej Sali Administracji Obwodowej w Burgasie, ul. Car Petyr 1. Początek o 19:00, wstęp wolny.

Program

• Bartók – Sonata na skrzypce i fortepian nr 1, Sz. 75, BB 84 (1921)
• Bartók – Sonata na skrzypce i fortepian nr 2, Sz. 76, BB 85 (1922)

Dwie sonaty Bartóka na skrzypce i fortepian to arcydzieła, powstałe niemal w tym samym czasie, gdy urodzili się Boulez, Berio i Boucourechliev. Utwory te mają ponad sto lat, a brzmią nie mniej abstrakcyjnie, awangardowo i mistycznie niż niektóre mistrzowskie nowe dzieła, poruszając bez wyjątku każdego słuchacza.

Wykonawcy

Jedna z najwybitniejszych przedstawicielek bułgarskiej sztuki pianistycznej urodziła się w Sofii. Angela Tosheva zdobyła wykształcenie muzyczne; jej pedagogami byli Ludmiła Stojanowa, prof. Mara Petkowa, prof. Bogomił Styrszenow, prof. Lili Atanasowa, a także węgierski specjalista prof. György Sebők i norweski klawesynista prof. Ketil Haugsand.

Jej mistrzostwo interpretacyjne i subtelna wrażliwość artystyczna są wysoko cenione w Bułgarii i za granicą: jest laureatką licznych wyróżnień prestiżowych forów muzycznych, takich jak konkursy w Salerno (1978) i w Uściu nad Łabą (1973), konkurs „Liszt-Bartók” (1988), nagroda „Złote Pióro” radia Classic FM (1997), nagroda „Chopin” Polskiego Instytutu Kultury w Bułgarii (2010), nagroda Bułgarskiego Salonu Sztuk, wspólnie z Michaiłem Goleminowem, za instalację multimedialną „Schumann-Wyrocznia” i cykl koncertów z okazji 200. rocznicy urodzin Schumanna (2010), a także odznaczenie „Srebrny Krzyż” z okazji święta narodowego Węgier i za upowszechnianie muzyki węgierskiej poza granicami Węgier (2019).

Krasimira Sultanova jest wirtuozką skrzypiec. Urodziła się w Jambole. Cała jej rodzina jest związana z muzyką i sztuką. Jej ojciec Nikolai Sultanov, skrzypek i dyrygent, jest założycielem orkiestry kameralnej w Jambole, matka jest wiolonczelistką, a brat to śpiewak operowy Georgi Sultanov. Jej dziadek to aktor Petyr Słabakow, ukochany przez pokolenia Bułgarów. W wieku dziewięciu lat Krasimira Sultanova rozpoczęła naukę w szkole muzycznej w Burgasie. Kontynuowała ją w szkole muzycznej w Sofii, a w wieku osiemnastu lat studiowała już w Niemczech, w klasie mistrzowskiej skrzypiec prof. Rosy Fain, uczennicy Dawida Ojstracha.

Obecnie Krasimira Sultanova jest pierwszą skrzypaczką orkiestry kameralnej „Dianopolis” – Jamboł, ale często występuje też gościnnie z wielkimi orkiestrami europejskimi.

O kompozytorze

Béla Bartók (1881 – 1945) – węgierski kompozytor, pianista i badacz muzyki ludowej. Autor epokowego utworu fortepianowego „Allegro barbaro”, opery „Zamek Sinobrodego”, od której zaczęła się nowoczesna opera węgierska, sześciu kwartetów smyczkowych uznawanych za klasykę muzyki nowoczesnej oraz późnego orkiestrowego „Concerto”. Studiował w Węgierskiej Państwowej Królewskiej Akademii Muzycznej w Budapeszcie, a w 1907 roku został mianowany nauczycielem muzyków wykonawców. Obok nauczania utrzymywał siebie i rodzinę głównie z koncertów. Regularnie występował w wielkich miastach Europy, docierając aż do Stanów Zjednoczonych i Związku Radzieckiego. Jego czterdzieste urodziny uczciły wiedeńskie i paryskie czasopisma fachowe. W pięćdziesiąte urodziny, w 1931 roku, został odznaczony francuskim Orderem Legii Honorowej, a na Węgrzech wyróżnieniem „Wieniec Korwina”. Za swoje zbiory pieśni ludowych dwukrotnie otrzymał rumuńskie odznaczenia („Bene merenti” i „Meritul cultural”).

Dzięki swojej działalności naukowej, zbieraniu pieśni węgierskich i pieśni mniejszości (rumuńskich, rusińskich, serbskich, słowackich) w latach 1906 – 1918, Bartók uchodzi za największy, światowej sławy autorytet w dziedzinie muzyki ludowej Europy Wschodniej. Zbierał także muzykę arabską w Algierii, a potem turecką muzykę ludową Azji Mniejszej w Turcji. W uznaniu jego działalności etnomuzykologicznej w 1935 roku został wybrany członkiem Węgierskiej Akademii Nauk. Światową sławę przyniósł mu utwór orkiestrowy „Muzyka na instrumenty strunowe, perkusję i czelestę” (1936).

Z powodu II wojny światowej w 1940 roku wyjechał wraz z żoną do Stanów Zjednoczonych. Jego twórczość zapewnia mu miejsce obok dwóch najbardziej znanych nowatorów muzycznych epoki, Arnolda Schönberga i Igora Strawińskiego. Utwory Bartóka dla dzieci są wyjątkowe pod względem wartości pedagogicznej i artystycznej.